Hoe werkt het en hoe kan het ingezet worden

De basis

Met de Leefbaarheidseffectrapportage hebben we een tool ontwikkeld waarmee gemeenten en bewoners een leefbaarheidsanalyse uit kunnen voeren voor een wijk.

Het doel hiervan is inzichtelijk maken hoe het met de leefbaarheid in een wijk staat en wat de effecten zijn van geplande nieuwbouw. Om vast te stellen hoe goed een wijk scoort op het gebied van leefbaarheid is een set criteria gekozen waarop de wijk kan scoren. Aan deze criteria zijn normen gekoppeld, van lokale of nationale overheden en eigen opgestelde normen. Vervolgens zijn de criteria gebundeld op detailpagina's van zes categorieën, namelijk:

  • kwaliteit openbare ruimte
  • mobiliteit
  • ruimtegebruik
  • veiligheid
  • voorzieningen
  • overig

De hoofdpagina

Op de pagina is te zien hoe de wijk scoort op de gekozen categorie. Staat de meter op rood, dan voldoet de wijk niet aan de norm. Een groene kleur geeft aan dat de norm op veel plekken wel wordt gehaald en uiteraard waarden die er tussenin zitten. Op 3dcityplanner.nl/denhaag/bezuidenhout kunt u zien hoe een dergelijk leefbaarheidsdashboard eruit ziet. Sinds enige tijd hebben we ook veel meer LER-rapportages gemaakt, een aantal daarvan zijn online benaderbaar. Kijk hiervoor op Overzicht openbare LER rapportages.

In de leefbaarheidsrapportage is het ook mogelijk om nieuwe leefbaarheidsscore te simuleren na een ruimtelijke ingreep zoals het toevoegen van appartementen. Naast de rapportage is het namelijk mogelijk om in de 3D Cityplanner nieuwe gebouwen en projecten in te tekenen (bijvoorbeeld woningen, speelplaatsen of basisscholen).

Deze elementen komen vervolgens terug in deze pagina als gepland project en geven daarmee inzicht in het effect op de leefbaarheid. Inmiddels zijn 20 van de criteria door te rekenen naar toekomstige situaties. In de nabije toekomst zal het mogelijk worden nog meer criteria door te berekenen.

Naar aanleiding van een eerste pilotproject in Den Haag zijn direct enkele artikelen over de leefbaarheidsmonitor gepubliceerd. Zo verscheen het in Den Haag Centraal het artikel: 'Bezuidenhout ontwikkelt supertool voor leefbare groei'. In het artikel 'Monitor maakt leefbaarheid inzichtelijk' was een van de conclusies al: Met de toepassing van de LER loopt de gemeente ook al vooruit op de nieuwe Omgevingswet! In de pilot is het gelukt de gegevens uit veel bronnen te combineren en de effecten van maatregelen op de leefbaarheid in de wijk inzichtelijk te maken. Op die manier draagt de tool bij aan het maatschappelijk doel van de Omgevingswet, namelijk een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit bereiken en in stand houden.

Over de categorieën

01

Milieueffecten

Binnen deze categorie vallen stikstof, fijnstof en geluidsbelasting. Te veel stikstof in de lucht is schadelijk voor de gezondheid en slecht voor de natuur. De Europese Unie heeft daarom bepaald dat de hoeveelheid stikstofdioxide niet hoger mag zijn dan 40 µg/m3. Voor fijnstof gelden ook normen. Fijnstof kan leiden tot gezondheidsklachten en mag daarom een bepaalde norm niet overschrijden. De EU-norm is tot 2020 20 µg/m3 en de World Health Organization (WHO) hanteert de norm is 10 µg/m3. Voor geluidsberekeningen gebruiken we data van het RIVM. Op de meter is te zien hoeveel procent van de woningen onder norm zit. De geluidsbelasting per vlak is op basis van gegevens van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid.


02

Ruimtegebruik

Bij ruimtegebruik gaat het om woningdichtheid, inwoners per hectare, dichtheid van de bebouwing, openbare ruimte, groen en water. Op de meters bij woningdichtheid is te zien hoeveel woningen er per hectare zijn voor en na een ingreep. Deze kaart geeft het aantal inwoners weer per buurt voor ingreep. Hoe donkerder de kleur, hoe meer inwoners er in het vlak zitten.


03

Voorzieningen

Een belangrijk onderdeel van de LER is voorzieningen. Zijn er voldoende basisscholen? Hoe staat het met huisartsen en tandartsen. En de zorgvoorzieningen? We bepalen het aantal locaties van een bepaalde voorziening, aantal vierkante meter van de gebouwen en de afstand. Hiermee krijg je een goed beeld van de status van voorzieningen voor en nadat er nieuwe woningen bij gekomen zijn. Voor een aantal opdrachtgevers hebben een aparte voorzieningenscan uitgevoerd. Deze scan gaat wat uitgebreide in op dit onderwerp dan de standaard voorzieningen analyse in de LER.


04

Mobiliteit

Mobiliteit is belangrijk voor de leefbaarheid. Meer inwoners betekent dat de parkeerdruk toeneemt (meer mensen hebben meer parkeerplaatsen nodig) of dat de verkeerssituatie bij bepaalde kruispunten of wegen toeneemt. Dit zijn vaak wat meer complexe berekeningen. Eenvoudiger is de afstand tot bijvoorbeeld treinen, bushaltes of snelwegen.


05

Veiligheid

Onder de noemer veiligheid vallen politiebureaus, wijkagenten, brandweer en inbraak en geweld cijfers. Voor bepaalde onderdelen zijn duidelijke normen. Zo geldt voor wijkagenten de nationale norm dat er voor elke 5000 inwoners 1 wijkagent moet zijn. Voor brandweer is de afstand van belang. Bij inbraak en geweld kunnen we wel de situatie aangeven zoals die nu is en maar we kunnen uiteraard geen uitspraak doen over de situatie nadat er nieuwe woningen bijgekomen zijn.


06

Overig

De categorie Overig bevat verschillende onderwerpen. Standaard staat hier de WOZ waarde in. Deze waarde kunnen we niet in een score uitdrukken aangezien dit niet goed of slecht kan zijn. Wel geeft het een indicatie over de situatie van de woningen in de wijk. Mogelijke andere onderwerpen zijn bijvoorbeeld bevolkingsdichteheid of opbouw van de bevolking.